Aktualności - Żłobek 40 | Żłobek nr 40

Żegnaj pieluszko! – do poczytania z kącika psychologa

Żegnaj pieluszko!

Czas między 2 a 4 rokiem życia, to okres, kiedy większość dzieci przejawia sygnały gotowości do procesu odpieluchowania. Należy jednak pamiętać, że nauka korzystania z toalety jest kwestią bardzo zindywidualizowaną – jedne dzieci osiągają potrzebny poziom dojrzałości wcześniej, inne później. Odpieluchowanie to proces wymagający dużej cierpliwości, bowiem opanowanie umiejętności wypróżniania się jest długofalowym procesem.

Po czym możemy poznać, że dziecko jest gotowe do odpieluchowania?

Obserwując swoje dziecko, rodzic może rozpoznać sygnały, mogące świadczyć o gotowości do rezygnacji z korzystania z pieluszki. Nie muszą być to wszystkie z wymienionych poniżej, każde dziecko prezentuje swoją gotowość w inny sposób:

  • komunikowanie przez dziecko, że pieluszka jest mokra lub pełna
  • zainteresowanie tym, co rodzice robią w toalecie
  • niechęć do chodzenia w pieluszce
  • pojawienie się pytań: skąd się bierze mocz / kał lub o procesy fizjologiczne
  • zainteresowanie zawartością pieluszki
  • ciekawość własnego ciała, pytanie o nazwy narządów intymnych.

Odpieluchowanie jest procesem, który wymaga określonych umiejętności fizjologicznych, takich jak kontrola zwieraczy (rozluźnianie i zaciskanie), ale też kompetencji związanych z rozwojem emocjonalnym i intelektualnym (zauważenie pojawienia się potrzeby i skojarzenia co ona oznacza, umiejętność zakomunikowania swojej potrzeby).

Z psychologicznego punku widzenia.

  • Około drugiego roku życia dziecko wkracza w fazę intensywnego rozwoju autonomii – umiejętność samodzielnego korzystania z toalety i możliwość zaspokajania swoich potrzeb (fizjologicznych) możemy traktować jako jeden z etapów indywiduacji i kształtowania się osobowości dziecka.
  • Podążanie za dzieckiem i jego zainteresowaniem kwestiami higienicznymi będzie formą wspierania naturalnej gotowości dziecka (czytanie tematycznych książeczek, akceptowanie obecności dziecka w toalecie, podsuwanie różnych rozwiązań – np. nakładka na sedes). Początkowo będzie do spełniało funkcję „wskazówek”, jednak docelowo będzie wspomagało przejmowanie kontroli przez dziecko nad własnym ciałem.
  • Żegnając się z pieluszką, maluch dostaje swobodny dostęp do swoich narządów płciowych, co naturalnie może prowadzić do zwiększenia zainteresowania nimi. Tak jak w okresie niemowlęctwa, dziecko z zainteresowaniem badało swoje ręce i nogi, po zniknięciu pieluszki, będzie chciało poznawać nowoodkryte obszary swojego ciała.
  • Od podejścia do procesu wypróżniania i cielesności dziecka zależy jego uogólnione samopoczucie i rozwijająca się samoocena. Dlatego też, niezwykle istotnym jest aby w czasie wykonywania czynności higienicznych przy dziecku zachowywać się naturalnie. Odpieluchowanie jest procesem pełnym małych i większych „wpadek” – wsparcie i akceptacja malucha przez rodzica / opiekuna ma kluczowe znaczenie.
  • Unikanie stresu! Przymuszanie dziecka do siadania na nocniku / sedesie, próby przyspieszenia gotowości (w momencie kiedy maluch nie nabył jeszcze potrzebnych umiejętności rozwojowych) – mogą być szkodliwe dla układu moczowo-płciowego, a także rozwoju emocjonalnego i psychicznego.
  • Nie można ośmieszać dziecka! „Przez Ciebie znów muszę robić pranie…” , „Zrobiłaś kupę w majtki, ale brzydko!”, „Taki duży chłopiec, a siusia na podłogę…” – to tylko kilka przykładów znanych zwrotów, używanych w stosunku do dzieci w procesie odpieluchowania. Uczenie nie może odbywać się przez krytykowanie niepowodzeń, wyśmiewanie. Takie zachowanie może skutkować przetrzymywaniem przez dziecko moczu i kału, kłopotami z akceptacją swoich okolic intymnych, negatywnym wpływem na rozwój emocjonalny.

„Trening czystości”.

Określenie „trening czystości” bardzo często pojawia się w odniesieniu do procesu odpieluchowania. Czy jest jednak trafne? Osiągnięcie umiejętności samodzielnego korzystania z toalety przez malucha jest naturalnym krokiem w procesie dorastania dziecka, nie trenowaniem. Trenowanie jest przykładem nieosobistej, nieelastycznej granicy – bazuje na przekonaniu społecznym oraz nieuwzględnianiu indywidualnych potrzeb dziecka. Trening może kojarzyć się z wysiłkiem, ukierunkowaniem na cel, często może łączyć się z karami i nagrodami – zewnętrznym systemem motywacji, który ma na celu ułatwienie osiągnięcia pożądanego efektu. Małe dzieci mają wrodzoną chęć poznawania świata i rozwoju – nie trzeba ich trenować.

Nauka korzystania z toalety / nocnika jest procesem długotrwałym. Jedno dziecko zrozumie nowe zasady w tydzień, drugie w miesiąc, a trzecie może potrzebować jeszcze dłuższego czasu. Aby opanować nową umiejętność, dziecko musi wielokrotnie przetestować wytrzymałość swoich zwieraczy.

Podsumowując…

Aby z powodzeniem przejść proces odpieluchowania, potrzebne będą:

  • gotowość dziecka (fizjologiczna i emocjonalna)!
  • czas i cierpliwość!
  • rozmowy o czynnościach fizjologicznych
  • niepowodzenia (tak, tak  – proces nauki to także przestrzeń do popełniania błędów)
  • szacunek wobec komunikatów dziecka
  • nauka korzystania z odpowiednich miejsc i sprzętów

 

Psycholog

Aleksandra Góra

 

Opracowano na podstawie

„Jak zrozumieć małe dziecko” wyd. natuli

„Rozwój seksualny dzieci” K. Piotrowska

 

 

 

 

Przewiń do góry Przejdź do treści